İki model tam olarak nedir?
Kiralık (SaaS) modelde yazılım, geliştiren firmanın sunucularında çalışır. Aylık ya da yıllık kullanım bedeli ödersiniz; kurulum, barındırma, yedekleme ve güncelleme yazılım firmasının sorumluluğundadır.
Lisanslı modelde yazılımın kullanım hakkını satın alır ve kendi sunucunuzda (ya da kiraladığınız bir sunucuda) barındırırsınız. Sunucu yönetimi ve barındırma maliyeti size aittir; güncellemelerin nasıl alınacağı lisans anlaşmasında tanımlanır.
Karşılaştırma
| Ölçüt | Kiralık (SaaS) | Lisanslı (kendi sunucun) |
|---|---|---|
| Başlangıç maliyeti | Düşük — aylık bedelle başlarsınız | Yüksek — tek seferlik lisans + sunucu |
| Uzun vadeli maliyet | Kullandıkça ödemeye devam edersiniz | Lisans sonrası ana kalem sunucu + bakım |
| Veri sahipliği | Veri sizindir ama fiziksel olarak firmadadır | Veri fiziksel olarak da sizdedir |
| Bakım ve güncelleme | Otomatik, firma tarafından | Sizin sorumluluğunuzda / anlaşmaya bağlı |
| Teknik ekip ihtiyacı | Gerekmez | Sunucu yönetimi için gerekir |
| Özelleştirme esnekliği | Firmanın sunduğu kadar | Anlaşmaya göre daha geniş olabilir |
| Başlama hızı | Günler | Kurulum planına bağlı — haftalar |
Hangi durumda hangisi?
Kiralık model şu durumlarda mantıklı
- E-ticarete yeni başlıyorsunuz ve yatırımı küçük tutmak istiyorsunuz.
- Teknik ekibiniz yok; sunucu, yedek, güvenlik gibi konularla uğraşmak istemiyorsunuz.
- Öncelik hız: siteyi bu ay açmak istiyorsunuz.
Lisanslı model şu durumlarda mantıklı
- Veri politikanız gereği müşteri verisinin kendi sunucunuzda durması gerekiyor.
- Ölçeğiniz büyük ve uzun vadede aylık ödemeler lisans bedelini aşacak.
- Altyapıda kendi teknik ekibinizle söz sahibi olmak istiyorsunuz.
Karar verirken sorulacak beş soru
- Önümüzdeki 2–3 yılın toplam maliyeti hangi modelde daha düşük? (Aylık bedel × süre ↔ lisans + sunucu + bakım)
- Sunucu yönetecek teknik kaynağımız var mı, yoksa satın mı alacağız?
- Veri fiziksel olarak nerede durmalı? Bunu zorunlu kılan bir müşteri/kurum şartımız var mı?
- Yazılım güncellemeleri kimin sorumluluğunda olsun istiyoruz?
- Altyapıyı ileride özelleştirmemiz gerekecek mi?
İki modeli birlikte sunan yaklaşım
Bazı altyapılar iki modeli birden sunar: aynı yazılımı SaaS olarak kiralayabilir ya da lisanslayıp kendi sunucunuzda barındırabilirsiniz. Bu, "önce SaaS ile başla, ölçek büyüyünce lisansa geç" yolunu da açar. Geliştirdiğimiz e-ticaret altyapısı bu iki model için tasarlanıyor; ihtiyacınız standart yapının dışındaysa işletmenize özel yazılım çözümü ayrıca değerlendirilebilir.
Sahadan notlar: iki modeli birden tasarlarken öğrendiklerimiz
Kendi altyapımızı baştan iki modele (SaaS + lisans) göre tasarlarken karşılaştığımız üç ders, model seçerken sorulacak soruları da netleştiriyor:
- Veri taşınabilirliği sonradan eklenemiyor. "SaaS'tan lisansa geçerim" planı, yazılım baştan buna göre tasarlanmadıysa pratikte taşınma projesine dönüşür. Hangi modeli seçerseniz seçin, satıcıya "verimi hangi biçimde geri alırım?" sorusunu baştan sorun.
- Sunucu yönetimi görünmez bir iş yüküdür. Lisans modelinde asıl maliyet lisans bedeli değil; güvenlik güncellemeleri, yedek düzeni ve arıza anında müdahale edecek kişidir. Bu kas işletmenizde yoksa, kağıt üstünde ucuz görünen lisans gerçekte pahalıya gelir.
- Mağaza başına ayrı veritabanı gibi mimari kararlar model geçişini kolaylaştırır. Verisi baştan izole tutulan bir mağazanın kendi sunucusuna taşınması, tek büyük veritabanından cımbızla ayıklanmasından çok daha güvenlidir. Satıcınıza çok mağazalı veriyi nasıl tuttuğunu sormaktan çekinmeyin.